توجه به هنرهای سنتی و قدمایی، از جمله نگارگری در هنر نوگرای ایران، زمینه ساز ظهور هنر معاصر است. نگارگری؛ هنر کهن ایرانی با ریشه ی فکری و ویژگیهای خاص ایرانی است. نگارگران پیشین با تاکید بر دو بعد نمایی و رنگهای تخت و تکنیکهای خاص تصویرگری تلاش می کردند اشیاء و عناصر را آنچنان که باید باشد به تصویر آورند تا چنان که وجود دارد که ماحصل آن، دنیایی معنوی و آرمانی از تصاویر نقاشانه به وجود می آورد. هنر معاصر ایران از نظر تاریخی با رویدادهای سیاسی و اجتماعی بسیاری مواجه بوده است که منجر به دگرگونی اصلی در هنر گردیده است. معاصر سازی نقاشی اصیل ایرانی یکی از این تحولات در سالهای اخیر بوده و محصول درخشان این جریان در هنر معاصر ایران است. از جمله هنرمندانی که در این زمینه تجربیات ارزنده ای را به بار آورده اند می توان به اساتیدی چون صادق تبریزی، ناصر اویسی و … اشاره داشت که با برداشت از هنر اصیل ایرانی در شاخه نگارگری به بیانی شخصی و معاصر در این زمینه رسیده اند. محمد مستان دهی، هنرمند نقاش جوانی است که چندسالی است به صورت حرفه ای در این شاخه هنری قلم می زند و برگزاری نزدیک ده نمایشگاه انفرادی و معرفی آثارش به مخاطبان وی را به گویشی شخصی در نقاشی رسانده و نمایشگاه های اخیر او در گالری کاما با استقبال بسیار خوب مخاطبان و فروش کلیه آثار ایشان مواجه گردید. او متولد ۱۳۶۶ در تهران است و با تحصیلات کارشناسی هنرهای اسلامی، گرایش نگارگری از دانشگاه هنر تبریز فعالیت می کند. وی همچنین عضو انجمن نقاشان ایران است و نمایشگاه هایی تحت عناوین آرامش سرخ، نگارگرانه، شادی مشکوک، هالوین ایرانی، هذیان، رستاخیز، گفتمان مسالمت آمیز، ولنتاین ایرانی، مرغ از قفس پرید و معراج را همراه شرکت در ده ها نمایشگاه گروهی در رزومه خود دارد. او در جایی در مورد نقاشی های خود چنین می گوید: نگارگری زمانی در خدمت کتاب آرایی بود اما هنرمندانی مانند رضا عباسی هم بوده اند که قالب شخصی خود را داشته اند. از زمان قاجار بر تعداد هنرمندانی که دنبال بیان شخصی و هنری خود بودند بیشتر شد. من هم می خواستم کارم صرفآ نقاشی باشد و حرف دیگری در آن نباشد به همین دلیل به تدریج از روایت گری و داستانسرایی که در آثار اولیه ام بود کم کردم و صرفآ نقاشی را با توجه به فرم و محتوای نقاشانه ادامه داده ام که منجر به گفتمانی شخصی بین من و نقاشی ایرانی گردید و بیانی معاصر پیدا کرد. آثار وی که عمدتا بر اساس متون فارسی و ایرانی چون شاهنامه کار شده اند با گرته برداری از فرمها و رنگهای ایرانی و با بیانی تجریدی و نوعی خلاصه سازی ارایه شده اند.
نقاشی های محمد مستان دهی در قالبی ایرانی اما با بیانی اکسپرسیو انتزاعی سعی در بازنمایی اتفاقات اجتماعی و فرهنگی زمانه خود دارد و در اکثر آثارش نوعی طنز تلخ طعنه آمیز را شاهد هستیم از جمله این آثار می توان به مجموعه هایی چون هالوین ایرانی، ولنتاین ایرانی و گفتگوی مسالمت آمیز اشاره کرد که اعتراض نقاش را به هجوم فرهنگ بیگانه به فرهنگ اصیل ایرانی بیان می کند.
در مجموعه ی گفتمان مسالمت آمیز که در بهمن ماه سال ۱۴۰۰ در گالری کاما برگزار گردید با تاکید بر موضوع جنگ یا رزم که از مضامین نقاشی ایرانی است و با نگاهی نکوهش کننده به جنگ آوری و تلخندی به این موضوع مواجه می شویم. در پس لایه های اولیه که نشانه ها و موتیف هایی از جنگ در آن به وضوح دیده می شود دنیای ایده آل هنرمند رسیدن به گفتمان و صلحی درونی است. رنگها درآثار مجموعه گفتمان مسالمت آمیز بسیار شاد و اکسپرسیو هستند. جنگ در نقاشی های محمد مستان دهی گویی به سخره گرفته شده و نشانی از خشم و خشونت رایج در آن دیده نمی شود و تمامی عناصر گویی از علاقه قلبی هنرمند به دنیایی شاد و صلح آمیز و پر گفتمان حکایت دارند.
برای او در راهی که پیش رو دارد نوگرایی بیشتر در پایبندی به هنر اصیل ایرانی را آرزومندیم.
مونا خوش اقبال
نقاش . مدرس . مدیر گالری کاما
