مدیریت شهری؛ بایدها و نبایدها…

شورا، به عنوان نماینده تفکر مدنی شهروندان، به همراه منابع انسانی شهرداری از صدر تا ذیل( آخرین حلقه های اتصال ساختار عمودی قدرت به مردم)، مدیریت شهری نامیده می شوند.

در این گردونه؛ خدمت در دو شکل کلی موظف و غیر موظف به ظهور می رسد.

🔷️ پیمانکاران حوزه های تابعه در شهرداری ها، مدیریت شهری غیر موظف به حساب می آیند. آنچه در طول شبانه روز به نام عملکرد شهرداری ها می شناسیم، محصول برآیند نیروهای مذکور در برخورد با توان اثرگذاری متغیر ذی نفعان خارجی شهرهاست. ذی نفعانی که ممکن است شهروند بوده و نتیجه هم افزایی ایشان با ما در یک بازی برد  _ برد، منافع شهری را به توان چند برابری رسانیده و یا در هیبت یک شهربند ظهور کرده و نتیجه ی عکس آن بدست آید. آنچه به واقع در قاموس و قاعده منابع انسانی شهرداری ها در شکل ایده آل، تاحدودی قابل رصد، بررسی، نظارت، کنترل  و کم و زیاد شدن می باشد، رفتار نیروی موظف سازمانیست.

🔶️ حجم قابل توجهی از بدنه اجرایی شهرداری ها را نیروهای غیرموظف تشکیل می دهند. مواردی که بر رفتار این گروه حاکم می باشد، از کنترل سازمانی خارج و پروتکل ها و دستورالعمل های موجود نیز، به واسطه خلع نگاه جامع و غلبه ی رفتار منبعث از الگوهای واپس گرا (بیل و فرغون، بیل مکانیکی)، فساد سیستمی که محصولش سستی در خط فرمان نظارت در مدیریت شهری می باشد، همراه با پیچیدگی عظیم سازمانی، وجود گپ های فراوان در دومینوی خط فرمان، از صدر تا ذیل و …

همه و همه باعث می شوند تا ماهیت رفتار سازمانی در شهرداری ها، به فرهنگ سازمانی ناموزون امروزین رسیده و در بهترین شکل با نام و الگوی نامناسب شهرداریچی، در اذهان عموم جا خوش کند. همانجا که بر چالش های؛ (آگاهی، ارتباط، اعتماد و مشارکت) اثر می گذارد.

🔷️ شاید بزرگترین و مهمترین پارادایم شیفت امروز و فردای مدیریت شهری، عبور از الگوی رفتاری ناهنجار شهرداریچی در ذهن مردم باشد. ماهیت خدمت در شهرداری ها، تحت تاثیر متغیرهای غیرقابل کنترلی است که سبب می شود، پازل مشارکت فردی و اجتماعی در آن ها به چالش اعتماد اتصال پیدا نکرده و شهرها تا اکنون، در کمیت کم شده حضور مدنی مردم، به ناکجاآباد منفعت امروز ذی نفعان شهربند رای داده باشند تا صلاح و عافیت و عاقبت نگری امروز و فردای شهروند.

🔶️ در این بین از میان چهار متغیر فرهنگ، اقتصاد، سیاست و اجتماع، تنها سیاست تصمیم گیرنده امور شهری می شود تا از یک سو شاهد رشد کاریکاتوری اقتصاد شهری باشیم و از سویی فرهنگ جای خودش را به سلیقه ها و رنگ ها بدهد تا از آن سو، اجتماع در زیر پوست شهر، شاهد آسیب هایی از جنس ناهماهنگ با همان فرهنگ باشد.

🔷️ تقریبا اکثر منابع شهری ما در ۴۰ سال گذشته از پی تامین نیازها و هوس های نارس و نپخته اندک کمیت کم شده، تحت نام احزاب با میل به الاکلنگ بازی قدرت ایشان، به یغما رفته است. فاصله طبقاتی امروز جامعه ی ایرانی از همین زاویه قابل بررسی و تبارشناسی است. مدیریت شهرها نه در اتلاف سرمایه ها(اعم از انسانی، طبیعی و …) بلکه به تقریب در هر ایجادی بدون توجه به متغیرهای توسعه از جنس پایدار و طبیعت، محیط شهری را در هجوم حجم ها و سیطره سطوح نامتجانس رنگ ها و فرم ها اسیر کرده است.

🔶️ این را قرار ناآرام انسان امروز شهری، در درک من ازلی خویش به فریاد می نشیند، جایی که باید گفت، یک لنگ آن، آویزان برج نساخته شده ی میلاد و لنگ دیگر، خیس حوض به گل نشسته ی آبی سنت است. این مهم محصول همان مدیریت در پناه متغیر سیاست در برابر نوشداروی ندیده و نرسیده ی فرهنگ است. ظهور ناخواسته ی بحران های متفاوت امروز شهرداری ها، نتیجه حاملگی های ناخواسته و نازایی های توامان این سالهاست.

🔷️ چرا حاملگی؟ چون بر موقعیت موجود بار شده و چرا نازایی؟ چون امکان برداشت این بار(وَضع حمل) به دلائل مختلف به خصوص اجتماعی، وجود ندارد. از اواخر دهه ی ۷۰ به این طرف، ما با یک استعمار استحمار زده ی عظیم در نگاه به شهرداری ها روبرو هستیم. آن قدر که با خاصیت خر کرایه ای مدیریت ها نیز همراه شده و رفته رفته به یک اپیدمی فراگیر رسیده است.

🔻ایجاد ساختارهای موازی و ناکارآمد بر وضع موجود سیستم ها

🔻 انباشت منابع انسانی بیش از تاب و توان ساختارهای موجود( سه تا چهار برابر)

🔻 طراحی برنامه هایی که نه تنها ناظر بر توسعه نیستند بلکه دیدی واپس گرا دارند.

🔻پیش خور کردن بودجه و ایجاد هزینه های فاقد ناشمار بر ردیف های معصوم مصوب

🔻 قرارداد و پیمان های طولانی مدت با ذی نفعان شهربند وابسته با احزاب و گروه

🔻و …

🔶️ ما امروز در شهرداری ها با موجودی به قد و طول و عرض ۶۰ سانت، وزن ۶۰ کیلو، روبرو هستیم که کمیت عبور اثربخش آن مختل و نسبت نگهداشت پس گردش، نسبت به توسعه ی پیش رو بیشتر است.

ادامه دارد …

محمد ثابت ایمان

مدیریت و برنامه ریزی شهری